Trouw maandag 21 september 2009
door Hanny Alkema
Onweerstaanbaar erotisch geflirt met toneel en literatuur
De man zet een plaat op, ‘Mille miglia’, met raceautogeluiden. Als die overstemd lijken te worden door welluidende celloklanken van ergens achter de wand en de man, licht gehinderd, aarzelt of hij er iets aan zal doen, knikt de net binnengekomen vrouw hem bemoedigend toe. En de twinkeling in haar glimlach voel je dat zij iets in de zin hebben. Eenmaal tegenover elkaar gezeten, zonder afleidende geluiden, zegt hij een eerste zin, vult zij iets aan, en voor je het weet word je meegesleurd in een verhaal, in een boek, dat zij samen aan het bedenken zijn. Over Ultimo, die zo heette omdat hij het eerste kind was; en het laatste, zoals de moeder zei. Ultimo, die de realisering van één droom najaagt: het ultieme racecircuit. Een bizarre illiusie die door Elizaveta, ooit zijn grote liefde, pas wordt omarmd als het voor hen samen te laat is.
In ‘Dit verhaal’ (Questastoria’,2005), de basis van deze voorstelling, heeft de Italiaanse schrijver Alessandro Baricco (1958) Ultimo’s leven nadrukkelijk in de historische context van de eerte helft van de vorige eeuw geplaatst. Regisseur/bewerker Dirk Groeneveld heeft die achterwege gelaten, met name het deel over de eerste wereldoorlog, maar zich geconcentreerd op de relatie met vooral Elizaveta. Met het aanstippen van de achtergrond van de ouders, de ontwikkeling van de auto of een verblijf in Amerika van de jaren twintig, laat hij de sfeer van die tijd er als vanzelf in doorsijpelen. Je wordt als het ware meegenomen op een reis door een paarlevens, die elkaar even hebben aangeraakt, uit een zijn gegaan en tenslotte, na alle mogelijke bochten en bobbels, bijeenkomen in een waanzinnige slotakkoord. Dat is Elizaveta’s dodenrit over Ultimo’s nagebouwde circuit. Verteld in een decor (Michiel Voet) dat die vorm heeft aangenomen.
Wonderlijk en wonderschoon in de voorstelling is de klank van harmonie, die de metafoor van het onbestendige leven een onverwacht milde dimensie geeft. Het wordt daarmee een ode aan de fantasie, die de grilligheden van het lot zo dragelijk maakt. Het klinkt door in de muziek (David Dramm) en de zwierige, met geestige dissonanten verrijkte cellotonen van Harald Austbo. En het zindert in het spel van Ariane Schluter en Porgy Franssen. Elkaar uitlokkend, aanvullend en verassend met nieuwe wendingen, soms even kruipend in de huid van hun romanpersonage en dan weer de taal proevend, zie je hen, het schrijverspaar, genieten van het samen maken van een kunstwerk. Parelende concentratie die uitgroeit tot een onweerstaanbaar erotische flirtation met taal en beeld, met toneel en literatuur.
