Recensie Tirza

De Pers, 11 maart 2010
door: Eveline Domevscek

Nationale Toneel brengt te lichte Tirza

Ga er maar aanstaan. Tirza, een roman die net is uitgeroepen tot de Belangrijkste Roman van de 21e eeuw, vertalen naar het toneel. Dat schept verwachtingen. Zónder die alom geprezen roman van Arnon Grunberg was Tirza van het Nationale Toneel een behoorlijk geslaagd theaterstuk geweest: vlot, mooie dialogen, grappig. Er waren zelfs mensen in het publiek die de slappe lach kregen. Van tevoren had je toch niet gedacht dat er ook maar iets te lachen zou zijn bij het kijken naar de toneelbewerking van Grunbergs Tirza, en daarin gaat het dan ook mis.

De voorstelling, waarin het romanverhaal precies wordt gevolgd en ook de letterlijke teksten worden gebruikt, is té licht, te luchtig. Tirza’s hoofdpersoon Jörgen Hofmeester die je tijdens het lezen had gecreëerd wás helemaal niet grappig. Hij was een zelfingenomen, nare vent. Iemand die zichzelf in zijn eigen gedachtenwereld schijnbaar gelukkig achtte. Hij was in ieder geval niet tragisch, klungelig en toch wel sympathiek zoals acteur Kees Hulst hem neerzet. Aan zijn acteerprestatie ligt het niet. Je gelooft Hulst wel als Hofmeester die door zijn vrouw is verlaten (die dan weer ineens na jaren voor zijn neus staat), zijn baan als redacteur bij een literaire uitgeverij verliest, zijn gespaarde geld ziet verdampen in een hedge fund en vervolgens ook nog eens zijn lievelingsdochter ‘zonnekoningin’ Tirza (een rol van Sophie van Winden) ziet vertrekken met vriendje Choukri, die in hofmeesters ogen net zo goed WTC-terrorist Mohammed Atta kan zijn. Maar het is de manier waarop deze Hofmeester beweegt en deze ellende doorstaat, waardoor de toneelversie het verliest van de roman.

Dit ligt niet alleen aan het spel van Hulst. De onderhuidse spanning waarmee de roman doordrenkt is, heeft regisseur Johan Doesburg veel te weinig overgebracht naar het toneel. Dat zou geen probleem hoeven zijn, want wat is er mis met sterke teksten in een haast slapstick-achtig jasje? Normaal gesproken: niets. Maar hier komt daardoor het dramatische einde en Hofmeesters doordraaien erg uit de lucht vallen. En is daarmee ongeloofwaardig.

• Kees Hulst •  Ariane Schluter •  Sophie van Winden • Eva van de Wijdeven • Tibor Lukacs • Xander van Vledder • afwisselend per voorstelling: Beyoncé Offei, Chevainy Inge, Jinte Uiterloo, Nagyova Madirsan, Yasmina Ajala, Naomi Liefeld, • Thayra Post, Yessle Weltevreden, Oumy Soumah  •

• Regie •  Johan Doesburg Bewerking • Sophie Kassies Tekst • Arnon Grunberg Dramaturgie • Rezy Schumacher Decor • Tom Schenk Kostuums • Dorien de Jonge Lichtontwerp • Reinier Tweebeeke Muziek • Harry de Wit