Recensie New Electric Ballroom

Volkskrant 5 december 2009
Door: Karin Veraart

Meegezogen in het macabere universum van Clara en Breda

4 sterren

Regisseur Susanne Kennedy maakt droomverhaal van stuk Ierse schrijfster Enda Walsh

Hoe lang zitten de zussen al opgesloten in de vochtige keuken van hun miezerige woning in een naargeestig vissersdorp? Een jaar of veertig misschien al wel. Ooit hoopten ze op passie en een spannend leven, maar het kwam er niet van. Eén avond in het plaatselijke danspaleis The New Electric Ballroom maakte een eind aan al hun dromen. Sindsdien houden ze elkaar gevangen, in afzondering van de buitenwereld.

Maar Clara en Breda houden de herinnering aan die ene avond levend. Wat er toen voorviel: in The New Electric Ballroom trad een sexy zanger op. Beiden waren op slag verliefd en droomden van hartstocht en een mooie toekomst met deze Roller Royle. Hij liet het afweten, zij keerden huiswaarts. Sindsdien vertellen ze elkaar van hun fantasieën, keer op keer, in zekere zin nog steeds hunkerend, en in het bijzijn van hun jongere zusje Ada.

De Ierse toneelschrijver Enda Walsh (1967; in 1997 brak hij internationaal door met Disco Pigs) baseerde zijn stuk losjes op een krantenartikeltje over vijf zonderlinge zussen; hij schreef het in 2004 in opdracht van de Münchner Kamerspiele. Een paar jaar terug werd het hier opgevoerd door de Vlaamse groep De Queeste, in een heftige, fysieke enscenering.

Susanne Kennedy bij het Nationale Toneel nu, maakt er een intrigerend, koortsachtig droomverhaal van. We zien de zussen- verlopen, met uitgesmeerde make-up en droevige mondhoeken- in een groenachtig vertrek. Aan de zijkant staat een bandrecorder waar in een kapotte band ronddraait. Een triest eentonig geluid vult het huis. Vocht druipt van de muren, in de ruimte eronder staat water.

Clara (Nettie Blanken) en Breda (Juul Vrijdag) mompelen wat voor zich uit, eerst een beetje onverstaanbaar, gaandeweg duidelijker. Voor op het toneel ligt Ada (Çigdem Teke); zij is jonger en was er niet bij die ene avond, maar de twee anderen houden ook haar gevangen in het relaas over The New Electric Ballroom.

Het tempo van de voorstelling ligt laag. De voor je gevoel eindeloze herhaling van de vertelling, de slowmotion, het geritsel van de bandrecorder aangevuld met wat enigmatische andere geluiden, verwijzingen naar The Wizard of Oz, het fraaie gebruik van licht en kleur- alles werkt mee aan een vervreemende en beklemmende sfeer die we kennen van eerdere Kennedy-regies. En opnieuw word je meegezogen, dit macabere universum in.
De personages worden geen mensen van vlees en bloed, de actrices blijven consequent op afstand. Maar hun tekst schrijnt. Een mooie vondst ook is de positionering van een vierde figuur: vishandelaar Patsy. Hij hangt aanvankelijk doodstil aan de muur. Brengt hij verlossing?

Jochum ten Haaf
Nettie Blanken
Çigdem Teke
Juul Vrijdag

Regie   Susanne Kennedy
Tekst  Enda Walsh
Vertaling  Karst Woudstra
Dramaturgie  Rezy Schumacher
Decor  Katrin Bombe
Kostuums  Lotte Goos
Geluidsontwerp  Richard Janssen
Licht  Jan Harm Wagner