Interview Over Dieren

De Pers, 15 april 2010
Door Dirk Koppes

Wat blijft er over als je de liefde killt?’
Regisseur Susanne Kennedy vindt het raar dat vrouwen zich identificeren met pornomodellen.

In haar korte tijd bij het Haagse Nationale Toneel heeft regietalent Susanne Kennedy (32) al even veel vijanden als vrienden gemaakt. Met inspiratiebronnen zoals Japanse horror en films van David Lynch word je niet snel populair bij de Haagse incrowd.

Maar Kennedy laat zich niet zo snel inkapselen en heeft nu gekozen voor een bikkelhard stuk van de Oostenrijkse Nobelprijswinnares Elfriede Jelinek over vrouwenhandel en de pornoficatie van onze maatschappij. Vanaf een kinderfietsje voeren de acteurs in Over Dieren de toeschouwers naar de liefdeshel. ‘Ja, ze laten het publiek alle hoeken van de kamer zien. We volgen de spookbaan van de liefde. Nee, dat is te zwak: we dalen af in de onderwereld van de liefde’, vertelt Kennedy. ‘Wat blijft er over als je de liefde killt?’

Waarom deze tekst?
‘Ik was al lang fan van Elfriede Jelinek, wilde haar altijd al een keer doen. Maar ik was bang. In de toneelwereld geldt het adagium Who’s afraid of Jelinek?. Toen ik eenmaal had besloten dat ik er klaar voor was, heb ik diep ademgehaald en ben vertrokken. Het onderwerp van Over Dieren spreekt me aan. De seksindustrie, vrouwenhandel. Tegelijkertijd is er een oudere vrouw, die spreekt tegen een onbekende geliefde. Een rare combinatie.’
‘Het is boeiend hoe zij onze laatste mythe onderuit haalt. De romantische liefde is toch ons laatste taboe. Maar die romantische liefde is te koop. Jelinek gebruikte teksten van afluistertapes van de Oostenrijkse politie met cliënten die praten over het bestellen van minderjarige prostituees. Welk land nu weer in trek is.’

Loodzwaar onderwerp. Is er licht aan het eind van de tunnel bij Jelinek?
‘Daar kijk ik nooit naar. Jelinek haalt je door de gehaktmolen met haar diepzwarte humor. Mensen gaan niet blij uit het theater komen.’

Is deze voorstelling een statement tegen vrouwenhandel?
‘Daar is iedereen tegen, dan ben je snel klaar. Het gaat om de link tussen liefde en gevoel. De oudere vrouw roept: gebruik mij. Eigenlijk ben ik minder dan een hoer, omdat ik niet gebruikt word. Jelinek stelt: als een vrouw niet genomen wordt, heeft ze geen bestaansrecht. Ook na 100 jaar feminisme geldt dat de vrouw altijd het object is, en de man subject.’

Waarom hebben de dames allemaal roze pruiken?
‘Zo worden het anonieme pornomodellen. Ik vind het vreemd dat vrouwen zich daarmee identificeren. De pornoficatie van onze cultuur is totaal. Raar toch dat je het emancipatie noemt als je gaat paaldansen? Een rare paradox: je verheft jezelf tot object.’ 

Çigdem Teke
Pieter van der Sman
Antoinette Jelgersma
Vincent Linthorst
Jobst Schnibbe
Caroline Liekens

Regie   Susanne Kennedy
Tekst  Elfriede Jelinek
Vertaling  Tom Kleijn
Dramaturgie  Marit Grimstad Eggen
Decor  Lena Müller
Kostuums  Lotte Goos
Lichtontwerp  Jan Harm Wagner
Geluidsontwerp  Richard Janssen
Video  Lena Müller
 Richard Janssen
 Erik Sluiter