Stefan de Walle is perfecte Glenn Gould

De Canadese pianist Glenn Gould (1932-1982) hield er vier goudvissen in een kom op na: een ervan heet Mozart, de andere Haydn, Chopin en Bach. Met Mozart had de pianist niks, die dient als vingeroefening, maar wel met Bach. De uitvoeringen die Gould maakte van de Goldbergvariaties behoren tot de mooiste uit de pianogeschiedenis.

NRC, 04-04-2008

door Kester Freriks

De Canadese pianist Glenn Gould (1932-1982) hield er vier goudvissen in een kom op na: een ervan heet Mozart, de andere Haydn, Chopin en Bach. Met Mozart had de pianist niks, die dient als vingeroefening, maar wel met Bach. De uitvoeringen die Gould maakte van de Goldbergvariaties behoren tot de mooiste uit de pianogeschiedenis. In de voorstelling Glenn Gould van regisseur Franz Marijnen voor het Nationale Toneel komt helemaal aan het begin een kleine jongen op, schuchter. Zodra hij zich aan de Steinway zet, speelt hij Bachs Goldberg-thema's. Aan het slot is de hoofdrolspeler Stefan de Walle oud, ziek, vermoeid en wordt hij bestookt door afschuwelijke waanbeelden. De eerste uitvoeringis van 1955, de tweede van 1982. Goulds zwarte bril is als een rouwrand om zijn ogen. Opnieuw dus de Goldberg-variaties, nog gewaagder en grilliger van tempo, nog intenser.

Tussen jong en oud zit een wereld van tragiek. Gould heeft zijn ‘immorele' concertoptredens afgezegd. Hij trekt zich terug in de veilige beslotenheid van de studio. Stefan de Walle vertolkt Gould op voortreffelijke wijze, wars van de vele excentrieke gedragskenmerken die hem aankleven. En toch is hij helemaal Gould, oprecht, authentiek, intrigerend. Bovendien speelt De Walle uitstekend piano, waardoor de voorstelling meer is dan een acteur die slechts in schijn een pianist vertolkt.

Regisseur Marijnen kiest voor een vloeiende, wat fragmentarische vorm. Dat botst enigszins met de bezeten vormvastheid die Gould nastreefde. Zo is een pianostemmer slechts drie seconden in beeld. Een te kleine rol is gereserveerd voor celliste Rosa Mee die optreedt als interviewster. Als ze opeens een prachtig duet met Gould vormt, waarbij het pizzicato van de celliste op jazz-achtige manier harmonieert met de piano, dan wil je daarvan meer. Maar het blijft een incident en dat is jammer.

Schitterend acteert Stefan de Walle de wanhoop van Gould als zijn streven naar perfectie door één eigen misslag op de piano wordt gedwarsboomd. Hij slaat de vleugel dicht, kruipt eronder, stopt de oren toe. Hij roept: "Rust, rust, het moet echter."Ondertussen zwelt de muziek aan, gevolgd door applaus. Dan gaat hij ten onder aan de auditieve zondvloed die klappende mensen veroorzaken. En hij haat het. Volkomen begrijpelijk. Glenn Gould is een grootse voorstelling.

Stefan de Walle
Rosa Mee
Martin Brinckman
Sebastiaan de Jong
Benjamin Aranovitch

Regie   Franz Marijnen
Bewerking   Franz Marijnen
 Karim Ameur
Dramaturgie  Karim Ameur
Decor  Marcos Viñals Bassols
Kostuums  Iris Elströdt
Licht  Jan Harm Wagner
Muziek  Alain van Zeveren