Prachtige Glenn Gould van Stefan de Walle

Ergens midden in de voorstelling van ‘Glenn Gould’ bij Het Nationale Toneel staat Stefan de Walle als de pianist na een concert voor zijn publiek om te bedanken. Het applaus laait op. Applaus dat hij haat. Van een concertpubliek waarmee hij het eveneens moeilijk heeft. Het geluid van het applaus wordt harder en harder. Tot het de pijngrens steeds dichter nadert. Je ziet hoe Gould kapot gaat onder dat geluid, hoe hij ineenkrimpt, wankelt en tenslotte letterlijk instort. Een fraai dramatisch vertaald moment in een voorbeeldige voorstelling.

Den Haag Centraal

door Bert Jansma

Ergens midden in de voorstelling van ‘Glenn Gould’ bij Het Nationale Toneel staat Stefan de Walle als de pianist na een concert voor zijn publiek om te bedanken. Het applaus laait op. Applaus dat hij haat. Van een concertpubliek waarmee hij het eveneens moeilijk heeft. Het geluid van het applaus wordt harder en harder. Tot het de pijngrens steeds dichter nadert. Je ziet hoe Gould kapot gaat onder dat geluid, hoe hij ineenkrimpt, wankelt en tenslotte letterlijk instort. Een fraai dramatisch vertaald moment in een voorbeeldige voorstelling.

Regisseur Franz Marijnen schreef samen met zijn dramaturg en met hoofdrolspeler De Walle zijn visie op die óf als excentriek óf als geniaal geziene pianist. Op basis van artikelen, interviews, archiefbeelden. Knip- en plakwerk, maar dan wel zo mooi gedoseerd, gerangschikt en in een vorm gegoten dat het resultaat een opmerkelijk en genuanceerd beeld van dat fenomeen Gould wordt.

Je ziet eerst een kind-acteur op het toneel, als uit een jeugdfoto van Gould gelicht. Hij zal aan het slot terugkomen. Het kind Gould dat van z’n moeder de voorgespeelde noten, de twee- en drieklanken moet herkennen. Het kind dat Gould zijn leven lang – hij werd vijftig – met zich meedroeg. We zien de vleugel binnenbrengen, we zien een pianostemmer even aan de snaren sleutelen en tegelijkertijd de smetvrees van Gould die het handenschudden met hem ontwijkt. Je ziet Gould in gevecht met het jacquet dat hij aanmoet voor een optreden, en dat openhangend om hem heen blijft slingeren. Te onbelangrijk dus. Marijnens voorstelling van zo’n honderd minuten zit vol met die mooie, psychologisch tekenende details: Stefan de Walle die onder de vleugel een jeugdversje dat Gould voor zijn hond schreef voor zich uit zingt. Gould die een brief aan een onbekende vrouw op de band wil inspreken, aan het slot hapert, de tekst terugdraait, stopt. En dan toch nog even in een gebaar van verlangende tederheid de microfoon bijna streelt. Gould die een gramofoonplaat van Barbra Streisand opzet en één zinnetje daaruit laat herhalen: ‘He touched me’. Hij raakte me. En ook: hij raakte me áán. Een sleutelzinnetje dat met bijna alles rond Gould te maken heeft. Met die piano, met de muziek van Bach die zijn grote liefde en specialiteit werd.

Die muziek klinkt mooi gedoseerd. Vanuit de vleugel, een aantal malen door De Walle zelf. Zo goed in de voorstelling ingebed dat tekst en muziek een eenheid worden die je ademloos ondergaat. Actrice Rosa Mee speelt een kleine rol als ondervraagster die de informatie van buiten op gang brengt, eenmaal zelf meeplukkend op de cello bij Goulds Bach. Maar het is Stefan de Walle die met een grote nuancering die bijzondere figuur grijpbaar maakt. Virtuoos zonder enig vertoon van virtuositeit. Tegen zichzelf schreeuwend dat het beter moet, zijn bestaan met een beklemmende consequentie in dienst stellend van zijn muziek, intussen al die verschillende pillen slikkend uit een medicijnkast waar je een kleine apotheek mee zou kunnen vullen. Dit is geen ‘gek’, geen zonderling. Maar een pijnlijk-ontroerende man die letterlijk verteerd wordt door zijn droom; de laatste romanticus, integer en kwetsbaar. Prachtig.

Stefan de Walle
Rosa Mee
Martin Brinckman
Sebastiaan de Jong
Benjamin Aranovitch

Regie   Franz Marijnen
Bewerking   Franz Marijnen
 Karim Ameur
Dramaturgie  Karim Ameur
Decor  Marcos Viñals Bassols
Kostuums  Iris Elströdt
Licht  Jan Harm Wagner
Muziek  Alain van Zeveren