Recensie De Kersentuin

CJP, 17-11-2009

NT maakt klassieker luchtig

Een theaterstuk dat al ruim honderd jaar gespeeld wordt, maar door veel toneelgroepen helaas te zwaar wordt uitgevoerd. We hebben het over Tsjechovs De kersentuin. Het Nationale Toneel waagde zich er ook aan. Luchtig, en dus met succes.

In het stuk volg je de adellijke Russische familie Ranjewskaja. De leden waren ooit gewend om met geld te smijten, maar het familiekapitaal is langzaamaan opgeraakt en nu zitten ze tot over hun oren in de schulden. De financiële problemen zijn zó groot dat de bewoners hun landhuis met omringende kersenboomgaard dreigen te verliezen. Dan komt zakenman Lopachin met een ingrijpend reddingsplan. Hij wil de kersentuin veilen, omhakken en op die plaats vakantiewoningen plaatsen om geld te vangen. En dat op de plek waar alle familieleden zijn opgegroeid – dat maakt natuurlijk de nodige emoties los.

Eigen manieren
De kersentuin gaat over veranderingen en hoe iedereen daar op een eigen manier mee omgaat. Als een vertrouwd en veilig gevoel moet plaatsmaken voor iets nieuws en onbekends, bekijkt de één het probleem realistisch door op zoek te gaan naar een oplossing, terwijl de ander doet alsof er niets aan de hand is. Landeigenares Ljoebow geeft een passerende zwerver bijvoorbeeld een pak geld, terwijl ze zelf financieel aan de grond zit.

Zware beproeving
De kersentuin is een stuk waar veel regisseurs moeite mee hebben. Het is een droevig verhaal, maar het mag niet té droevig gespeeld worden. Toen Anton Tsjechov (1860-1904) vlak voor zijn dood het verhaal van De kersentuin afrondde, maakte het hem boos dat de wereldpremière van zijn stuk in Moskou werd aangekondigd als tragedie. Hij vond het juist vaudeville; een theatervorm die wel als de voorloper van het hedendaagse cabaret wordt gezien. Nu, honderd jaar later, wordt het stuk wereldwijd nog altijd veel gespeeld. Het is een moeilijk maar waardig eerbetoon om Tsjechovs laatste project op de manier te spelen zoals hij dit wilde.

Niet té zwaar
En dat is gelukt. De 80-jarige Erik Vos weet het geheel op een manier te regisseren zoals Tsjechov dit begin vorige eeuw waarschijnlijk ook graag gezien had. De zwaardere scènes worden relatief luchtig gespeeld en vooral het gedeelte na de pauze is opgewekt. De Shtetl Band Amsterdam weet dit gevoel met hun opgewekte klezmer goed te ondersteunen. Het decor bestaat uit niet meer dan wat stoelen, een oude kast en een ledikant. Door deze te verplaatsen – wat de acteurs trouwens zelf doen – en de verlichting aan te passen wordt er met eenvoudige middelen meerdere keren een heel ander decor gevormd. Zo wordt een zonnig uitzicht gecreëerd door felle verlichting vanuit de coulissen en is een groot groen kleed de ondergrond van de tuin. Met attributen als oude leren koffers en vrij eenvoudige, maar mooie kostuums wordt de authentieke sfeer die De kersentuin moet uitstralen goed bereikt.

Kees Flodder
Voor de generatie die opgegroeid is met de tv-serie Flodder is het even omschakelen om Stefan de Walle op het toneel te zien. Hier niet de klunzige Kees, maar de rijke zakenman Lopachin. Een rol die hij met zijn rauwe stem, imponerende voorkomen en zijn vrolijke kostuum geweldig speelt. Betty Schuurman (de film De Tweeling, 2002) speelt weduwe Ljoebow, de eigenares van het landgoed. Zij weet haar rol als adellijke vrouw perfect te spelen. Vaste NT-acteur Vincent Linthorst neemt de rol van Petja Trofimov op zich, de eeuwige student in het verhaal. Hij brengt zijn kritische en doordachte uitspraken zó overtuigend dat je hem gegarandeerd gelooft.

Goed voorbereiden
Wel is het belangrijk dat je vanaf het begin goed je aandacht erbij houdt. De kersentuin heeft namelijk naast de twaalfkoppige cast ook een band die op het podium speelt. Zij spelen de muzikanten op het feest en mengen zich met hun viool, accordeon en contrabas tussen de acteurs. Behoorlijk wat gezichten dus. Een tip: kijk van tevoren even in het programmaboekje om de relaties tussen de personages te bestuderen. Als je dat eenmaal weet, is het stuk namelijk goed te begrijpen en kun je echt genieten van deze spannende en meeslepende klassieker.

Anne Prakke
Annemaaike Bakker
Anniek Pheifer
Bas Keijzer
Betty Schuurman
Bien De Moor
Hubert Fermin
Jelle de Jong
Stefan de Walle
Vincent Linthorst
Wim Meuwissen
Manoushka Kraal (vervangt Anniek Pheifer vanaf 12.01.2010)

Tekst  Anton Tsjechov
Regie  Erik Vos
Dramaturgie  Karim Ameur
Decor  Tom Schenk
Kostuums  Elena Mannini
Muziek geluidsdecor  Matthijs Vos
Licht  Fredy Deisenroth
Live muziek  Leden van Shtetl Band Amsterdam
 Iefke Wang (viool)
 Michiel Ockeloen (accordeon)
 Jules Kirch (contrabas)