Interview Susan Visser

Esta, uitgave 2, 2011
Door: Bianca Bartels

Drie jaar geleden verloor actrice Susan Visser haar man en grote liefde Roef Ragas. Haar moeder, zus en veel dierbare vrienden vingen haar op. Voor Esta gaat ze met hen op de foto: ‘Ik wist dat ik werd omringd door geweldige mensen, maar dit heeft me wel heel erg ontroerd.’
Susan Visser (1965) werd – terwijl ze nog op de toneelschool zat – bekend als Dirkje in de tv-komedie In de Vlaamsche pot. Ze kreeg een Gouden Kalf-nominatie in 2005 voor de film Amazones. Ze speelde Anouk op tv in Gooische vrouwen en straks ook in de gelijknamige film die dit voorjaar uitkomt. Afgelopen jaar was ze te zien als een alleenstaande moeder die haar hoofd boven water probeert te houden in Richting West. Binnenkort staat ze in Dat smoel, een heftig toneelstuk waarin een alcoholische vrouw een incestueuze verhouding heeft met haar zoon. Eind 2011 komt Tape uit, een spannende speelfilm waarin ze met Barry Atsma een echtpaar speelt dat in de problemen komt wanneer ze op vakantie in Argentinië per ongeluk een moord filmen. Ze heeft een dochter, Saida (13), en een zoon, Aaron (10).
Dat smoel, tournee 17 februari t/m 29 april 2011. www.nationaletoneel.nl

‘Ik heb me voorgenomen om nóóit meer ergens bang voor te zijn in mijn leven. Als het gebeurt, gebeurt het toch. Het is gewoon zonde om daar van tevoren al bang voor te zijn. Jaren geleden, tijdens diepe gesprekken op een late kerstavond bij de familie Ragas, vroeg Roefs broer Jeroen aan iedereen: ‘Wat is je grootste angst?’ Toen ik aan de beurt was, moest ik ineens huilen. Ik zei: ‘Dat Roef doodgaat.’ Roef had echt zoiets van: doe normaal, die werd er een beetje lacherig van. Maar dat leek mij echt het grootste, het ergste. Achteraf krijgt dat natuurlijk veel te veel betekenis. Alsof ik het had aangevoeld, maar ik ervoer hem als zó’n geluk. En dan gebeurt het vervolgens een paar jaar later echt. Ik heb later wel teruggedacht aan die kerstavond, en toen heb ik dus een besluit genomen om gewoon nooit meer ergens bang voor te zijn. Ik bleek zo’n kracht en overlevingsdrang te hebben, ik dacht: juist, om Roef te eren, om het leven te eren en om de liefde en het leven te vieren, gaan we er iets moois van maken met z’n drieën.
Dat kwam als een golf van kracht omhoog en dat heb ik Roef ook plechtig beloofd. En het lukt tot nu toe behoorlijk goed. Dat kan me echt vervullen van trots en vreugde. Zo van, wow, dit kúnnen we gewoon. We kunnen blijkbaar meer aan dan we hadden gedacht.
Ik wil graag dat Roefs ondernemingslust blijft voortleven, en zijn levenslust. Hij kon goed problemen oplossen, dingen naast zich neerleggen en niet lang over iets blijven piekeren. Dat probeer ik over te nemen, ik onderneem van alles met de kinderen. Hij was ook wat strenger in de opvoeding, waardoor ik wat zachter kon zijn, zo hielden we de boel in balans. Nu ben ik ook wat strenger geworden. Hij was heel goed met computers, alle apparaten in huis. Dus ik had van die domme dingen dat ik nog nooit geïnternetbankierd had. Ik wist helemaal niet wat de dingen kostten, idioot. Maar als het moet leer je dat soort zaken natuurlijk heel snel. Er is vooral veel onvervangbaar, voor de kinderen ook. Het is zó leuk om twee verschillende ouders te hebben, dat is zo’n rijkdom. Het is zó’n verlies. Dat kan niet opgevangen worden. Wat ik erg jammer vind is dat hij nu de middelbare school van mijn dochter niet kan meemaken. Nou ja, je loopt natuurlijk voortdurend tegen dingen aan waarvan ik denk: ach, ach, dat had je samen willen beleven, vooral met je kinderen hoe je naar ze kijkt. Mijn dochter leert heel goed, ze is heel goed georganiseerd, en daarin lijkt ze heel erg op Roef. Dan denk ik: hoe had hij gekeken naar alles wat ze nu moet leren? Dat is het meest heavy aan het hele verlies, daar moet je een beetje voor waken, je kunt niet voortdurend bezig zijn met wat je kwijt bent. Want je wilt door.

Maar het is wel een enorm verlies, en dat gaat nooit over. Daar leven wij mee, en dat doen we wel hartstikke goed. Ik voel ook echt levenslust. Ik nam me in het begin al twee dingen voor. Eén: ik wil niet dat de kinderen ook hun moeder verliezen omdat ze alleen nog maar verdrietig is. Een twee: ik wil ook niet zo’n moeder zijn die haar emoties onderdrukt. Dus: alles mag er zijn, alleen moeten ze weten dat ze mij niet kwijt zijn en dat we er iets moois van gaan maken.
In het begin waren de kinderen wel bang dat er met mij iets zou gebeuren. Het is vooral zó idioot. Je hebt een sterke papa, die bokst, die sterk is en de wereld aankan en die stoer en grappig is. En pats, ineens is hij dood. Er was niks met Roef aan de hand. Dus die angst was er: wie garandeert mij dat jij niet ook ineens dood kan gaan?
Maar de oudste man van Nederland is mijn oudoom, hij is 108. En bijna al mijn grootouders zijn ver boven de 80 geworden. Ik ben er gewoon van overtuigd dat ik 93 jaar word. Ik ben zelf helemaal niet bang voor mijn sterfelijkheid, en daarmee heb ik ook hun angst weg kunnen halen.
Direct na het overlijden van Roef hadden mijn dierbaren een rouleersysteem gemaakt. De eerste paar weken was er altijd iemand bij ons, dag en nacht. Ik wist altijd wel dat ik werd omringd door geweldige mensen, maar als zoiets heftigs gebeurt, dringt dat extra door. Wij vielen in een vangnet van liefde. Dat heeft mij wel heel erg ontroerd en gesteund. Iedereen hield zo veel van Roef en van ons. Iedereen was zo aangeslagen en betrokken, dat was geweldig om te merken. Ik was er ook wel trots op. Zo van, jee, we hebben toch wel een stel goede mensen om ons heen uitgekozen. Al mijn vriendinnen kwamen om de beurt bij ons slapen, en ook mijn zus en mijn moeder. Het vervelende voor mijn moeder was, omdat zij van de familie het dichtst bij staat, dat zij soms ook onverwachte woede over zich heen kreeg van mij. Dat zal voor haar ook wel eens moeilijk geweest zijn. Je wilt zo graag dat het goed gaat met je kinderen, dan snijdt het door je ziel als je ziet dat het niet goed gaat.
Op een gegeven moment voelde ik me weer sterker. Toen hadden we de behoefte om gewoon met z’n drieën te zijn. Dat was onze nieuwe situatie. Ook voor mijn moeder was het fijn dat ik mijn kracht weer vond. Zij kon toen weer gewoon oma zijn. Ik wilde niet op die manier op haar leunen. En wat nu helemaal te gek is, is dat zij een paar weken bij ons thuis voor de kinderen zorgt als ik voor filmopnames naar Buenos Aires ga. Na tweeënhalve week komen ze dan samen naar mij toe in Argentinië, en dan ga ik na de opnames met ze naar de watervallen en zo. Zó leuk dat we iets heel feestelijks gaan doen met z’n allen.
Ik leef het liefst zo veel mogelijk met de dag. Ik heb in elk geval geen zin om mijn energie te steken in beren op de weg. Kijk, soms ga ik in mijn hoofd wel die kant op, dat ik denk: o god, o god, o god… als dát gebeurt, hoe doe ik dat dan? Dan zeg ik tegen mezelf: ‘Oké, die kant wil ik niet opgaan.’ Ik bouw als het ware een psychische conditie op om die negatieve toekomstgedachten af te leren. Je kunt jezelf daar echt in trainen. Wat ik wel fijn vind, is allemaal leuke dingen bedenken voor de toekomst. Zo van: wat zou ik allemaal willen meemaken? Waar wil ik met mijn kinderen op vakantie naartoe? Hele suffe, aardse dingen hoor: hoe wil ik wonen? Hoe wil ik mijn huis verbeteren? Ik wil het thuis gezellig hebben met de kinderen. Daar zit grote vreugde in, in de kleine dingen. Niets wat mij zo gelukkig maakt dan als de kinderen en ik het fijn hebben met elkaar. De noodzaak van het genieten is groter geworden, omdat ik voel waar de weg ook heen zou kunnen leiden; naar pijn en verlies en verdriet. De noodzaak is heel groot om te genieten van het leven.

Mijn kinderen zijn één brok ‘in het moment’. Ze kunnen heel goed genieten. Daar leer ik veel van. Soms ben ik zo druk met alles regelen en alle ballen in de lucht houden, dan is het goed om gewoon even stil te staan. Om een spelletje te spelen of naar buiten te gaan met een bal. Ik ben heel blij dat bij hen verdriet en spelen naast elkaar kunnen bestaan. Zodra zij in bomen klimmen, is dat het leukste wat er bestaat. En als ze verdriet hebben, dan komt dat verdriet zó uit hun tenen. Maar het komt er wel uit. Ik vind het heel belangrijk dat zij zich vrij voelen om alles te uiten. Verdriet én vreugde. Ik kan ook heel goed lachen met de kinderen. Ze vinden mij soms onbedoeld grappig. Als ik denk dat ik gewoon doe, moeten zij om mij lachen. Dan vinden ze dat ik iets geks zeg. Maar we lachen ook samen om filmpjes op YouTube, om de rapservice van Koefnoen, en nu hebben ze ook mijn verzamelbox van de tv-serie Friends ontdekt. Elke avond een afleveringetje en dan samen heel hard lachen.
Het is te gek dat ik de kans krijg om zo veel uiteenlopende rollen te spelen; de glamour van Anouk in Gooische vrouwen, het pure van Claire in de film Richting West en het rauwe van Martha in het toneelstuk Dat smoel. Die afwisseling is me heel dierbaar. Het meest trots ben ik op Dat smoel, omdat ik daar echt alle registers open kan trekken. Ik vond het best spannend in het begin of ik al die rollen nog wel kon spelen. Niet alleen in mijn werk, maar ook in mijn privéleven. Ineens was ik alles in het gezin, de enige ouder, de kostwinner en de opvoeder. Ga ik dat allemaal redden? dacht ik. Maar nu het allemaal zo goed lukt en ik al die rollen, thuis en in mijn werk vervul, denk ik: daar ben ik echt het meest trots op, dat ik al die verschillende rollen in mijn leven kan spelen.

Inmiddels heb ik ook een nieuwe liefde, ja. Dat is best wel raar, dat mensen zo veel persoonlijks van je weten. Zelf was ik van de zomer nog helemaal aan het uitzoeken wat ik voelde, omdat het nog spannend was en toen stond het al als voldongen feit in de roddelbladen. Maar, maar, het is wel waar. Het is langzaam gegroeid, vanuit een vriendschap. En het was voor mij allemaal heel verwarrend en heftig, maar ja, ik vind Dennis (van de Ven, red.) inderdaad heel erg leuk hahaha, en het is wederzijds. Daar laat ik het even bij, want het is nog heel pril. Ik heb geen haast, maar het is gewoon hartstikke leuk.’

Susan Visser over Tim Murck.
Susan: ‘Tim kent geen terughoudendheid. We spelen een heftige incestueuze moederzoonverhouding in Dat smoel, maar we hoefden geen enkele gêne te overwinnen.’

Tim Murck over Susan Visser.
Tim Murck (28): ‘Ik heb nog nooit iemand ontmoet die zo in balans is als zij. Ze is volwassen en kinderlijk, lief en stoer, ze heeft schijt aan alles en ze is onzeker. Ze durft te laten zien wie ze is.’

Susan Visser
Tim Murck
Jobst Schnibbe
Roos Eijmers
Anne Rats

Regie   Jaap Spijkers
Tekst  Polly Stenham
Vertaling  Tom Kleijn
Dramaturgie  Costiaan Mesu
Decor  Michiel Voet
Kostuums  Catherine Cuykens
Licht  Jan Harm Wagner
Geluid  Arjan Kruidhof