Interview Polly Stenham - Dat Smoel

Parool, 15-02-2010
door Lorianne van Gelder

Interview Polly Stenham, schrijfster ‘Dat Smoel’, 16-18 februari door Het Nationale Toneel, Theater Bellevue, 26/27-2 Haarlem.

‘Amazing’, ‘Exciting’, ‘Brilliant’, de jonge Britse toneelschrijfster Polly Stenham houdt van superlatieven. Ze vindt Nederland een ‘beautiful country’ en de kunst die hier vandaan komt is ‘fantastic’. Over zichzelf is ze bescheiden. Terwijl zij door het Nationale Toneel, dat deze week haar stuk Dat Smoel (That Face) in Theater Bellevue speelt, juist op handen wordt gedragen.

Aan de telefoon vertelt Stenham over haar werk, en rent tegelijkertijd door de straten van Londen achter haar puppy aan. Te pas en te onpas onderbreekt ze het gesprek om het hondje te bevrijden van het eten van een plastic tas, zijn suïcidale neiging onder een bus te rennen en zijn plassen tegen het been van een oudere dame. Toch slaagt ze erin een redelijk coherent verhaal over te brengen.

Polly Stenham (1987) is 19 als in 2007 het succes haar overvalt. Ze studeert nog aan University College London wanneer ze That Face (Dat Smoel) schrijft en wordt onmiddellijk als nieuw veelbelovend talent onthaald. ‘Ik had het in vier maanden geschreven, slechts vier versies gemaakt, en toen was het af. Ik had geen idee dat het zo’n succes zou worden’, vertelt ze bijna drie jaar later. Inmiddels heeft ze meerdere prijzen gewonnen, staat haar derde stuk op de planken bij het Royal Court Theatre in Londen en geldt That Face als verplichte literatuur op haar oude universiteit.

Dat Smoel is een klassieke well-made play en speelt in een gezin uit de hogere middenklasse. Vader Hugo is naar Hong Kong vertrokken en heeft zijn tienerzoon en dochter overgelaten aan hun alcoholistische, zelfdestructieve moeder. Als dochter Mia na een uit de hand gelopen mishandeling van een klasgenootje op haar kostschool naar huis wordt gestuurd, komt Hugo terug en treft de chaos die hij heeft achtergelaten. Moeder is zwaar aan de drank en pillen, zoon Henry zorgt voor haar, wat meer dan een suggestie van een incestueuze relatie oproept.

Het toneelstuk veroorzaakte destijds veel beroering, vertelt Stenham. ‘Het was een van de eerste toneelstukken dat een verknipt gezin uit de hogere middenklasse centraal stelde. Ik noem het een ‘keukendrama’ waarbij de keuken van marmer is.’ Stenham koos deze setting omdat het er een is die ze goed kent. Ze ging zelf naar een elitaire kostschool en is dochter van Anthony ‘Cob’ Stenham, oud- directeur van Unilever. ‘Maar ik wilde ook het theaterpubliek, dat voornamelijk uit mensen uit de gegoede klasse bestaat, confronteren met hun eigen soort. Verscholen achter een façade van geld gebeuren er wel degelijk lelijke dingen in dit soort gezinnen,’ legt de jonge schrijfster uit.

Het geweld dat Stenham beschrijft op kostscholen bevestigde een cliché van wantoestanden op die scholen. Bovendien trok Stenham de vergelijking tussen een kostschool, het leger en de misstanden in Abu Graib. ‘Mijn oude school was zeker niet blij met mijn stuk’, lacht ze. ‘Niet dat ik precies zo’n situatie heb meegemaakt, maar het is wel op waarheid gebaseerd. Er gebeuren hele nare dingen op kostscholen.’

Het meest aanstootgevend vond het publiek echter de relatie van moeder en zoon. De vermeende Oedipale verhouding bracht veel bezoekers van hun stuk, freaked out, zoals Stenham het noemt. ‘Ik was eigenlijk ook best gechoqueerd toen ik het schreef, maar het ontstond gewoon.’

Het feit dat Dat Smoel nu in Nederland speelt vindt ze geweldig. ‘Ik vind Nederland een fantastisch land. Ik ben zelfs uitgenodigd om de voorstelling te komen zien, ze laten me overvliegen, tof hè? Ook al is Dat Smoel al in Duitsland, Australië, Spanje, Amerika en vele andere landen opgevoerd, vind ik het elke keer weer zo bijzonder. Ik ben blij dat het stuk zo universeel is dat het overal kan worden gespeeld.’ Overigens is ze ondanks alle lof zelf nog altijd niet tevreden over haar werk. ‘Dit kan gewoon niet het beste zijn wat ik kan. Dat Smoel is helemaal niet sophisticated, en echt nog een werk van een jong meisje.’ Van Stenham mogen we dus nog grootse dingen verwachten.

Susan Visser
Tim Murck
Jobst Schnibbe
Roos Eijmers
Anne Rats

Regie   Jaap Spijkers
Tekst  Polly Stenham
Vertaling  Tom Kleijn
Dramaturgie  Costiaan Mesu
Decor  Michiel Voet
Kostuums  Catherine Cuykens
Licht  Jan Harm Wagner
Geluid  Arjan Kruidhof